Nacht van de Nacht

27 oktober 2018 20:00 – 23:00 uur

Ook dit jaar doet de Sterrenkundige Vereniging Zenit mee met de activiteiten georganiseerd in het kader van de Nacht van de Nacht. Dit is een landelijke manifestatie bedoeld om mensen, overheden en bedrijven bewust te maken van het belang van een donkere nacht. Zie daarvoor de website: https://www.nachtvandenacht.nl/activiteiten/

In deze nacht wordt de klok een uur teruggezet en gaan we over op wintertijd. Dit gebeurt dit jaar in de nacht van 27 op 28 oktober. De sterrenwacht zal voor het publiek zijn opengesteld op zaterdag 27 oktober vanaf 20:00 uur. Bij mooi weer krijgen belangstellenden de gelegenheid om de sterrenhemel via telescopen te bewonderen. Verder worden bezoekers onthaald op verhalen over de sterren.

U kunt de sterrenwacht bezoeken ergens tussen 20:00 en 23:00 uur.
Aanmelding is niet nodig en de toegang is kosteloos.
Plaats: Cees Buining Sterrenwacht in het park Noorderhaven, Perenhout 12, Julianadorp.

Lezing “Middeleeuwse astronomische instrumenten” door Harold Plooijer

5 oktober 2018 20:00 uur

Vanaf de oude Grieken tot en met de middeleeuwen was het astrolabium – naast de zonnewijzer – het meest gebruikte astronomische instrument voor tijdwaarneming (naast nog allerlei andere toepassingen). De meetkundige principes zijn in de tweede eeuw van onze jaartelling vastgelegd door de bekende astronoom Ptolemaeus, maar een beschrijving van de eerste fysieke astrolabia dateert van ongeveer tweehonderd jaar later.

astrolabium (© KMKG – Koninklijke Musea voor Kunsten en Geschiedenis)

In de donkerste middeleeuwen raakte het instrument in Europa in de vergetelheid, maar in de islamitische wereld werd het stokje overgenomen en werd het instrument geperfectioneerd. In de twaalfde eeuw kwam het astrolabium zo weer terug in Europa en maakte daar weer een eigen ontwikkeling door. Het astrolabium bleef in gebruik tot de uitvinding van de telescoop en het slingeruurwerk. Die nieuwigheden maakten het astrolabium in Europa snel tot een curiosum uit het verleden. In de islamitische wereld bleef het astrolabium nog enige tijd in gebruik maar verdween daar uiteindelijk ook.

Met het verdwijnen van het astrolabium verdween helaas ook een deel van de meetkundige en astronomische kennis die ten grondslag ligt aan astronomische tijdwaarneming – een paar niches daargelaten. Dit laatste geldt vooral voor het z.g. “universeel astrolabium” (ook bekend als “saphaea arzachelis” of “astrolabum catholicum”) – zelfs in gespecialiseerde bronnen is hierover nauwelijks iets terug te vinden.

In het kielzog van het astrolabium was er nog een hele verzameling verwante instrumenten in gebruik, zoals de armillairsfeer en het astronomisch kwadrant. Vooral de verwantschap tussen de armillairsfeer en het astrolabium is belangrijk, omdat er nogal wat overeenkomstige aspecten zijn aan beide instrumenten.
Deze lezing behandelt voornamelijk de opbouw, de meetkunde en het gebruik van zowel het planisferisch als het universeel astrolabium, zonder echter de armillairsfeer en het kwadrant over te slaan.

Als bonus kunnen deelnemers de bouwplaat ontvangen van een zelf te bouwen astrolabium. Deze lezing vereist geen diepgaande kennis van astronomie of wiskunde om het verhaal te kunnen volgen. Enige meetkundige kennis op MAVO-niveau maakt het echter wel gemakkelijker.

De lezing wordt gegeven op vrijdagavond 5 oktober om 20:00 uur in de Cees Buining Sterrenwacht in het park Noorderhaven, Perenhout 12, Julianadorp.
Entree: € 5, donateurs €2,50, leden gratis.

Landelijke Sterrenkijkdagen 23 en 24 februari

23 en 24 februari 2018  20:00 – 23:00 uur

De Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS) organiseert ook dit jaar de Nationale Sterrenkijkdagen. Op 23 en 24 februari stellen een groot aantal bij de KNVWS aangesloten sterrenwachten hun deuren open voor het publiek. Ook de Cees Buining sterrenwacht, gelegen in het park Noorderhaven te Julianadorp, zal op deze dagen zijn opengesteld.

Deze opname is gemaakt door de 40cm newton telescoop met een toucam webcam in het primaire brandpunt.

De Maan

U bent van harte welkom op de sterrenwacht van 20:00 tot 23:00 uur. Bij mooi weer kunt u door de telescoop de fascinerende wereld van de Maan en de sterrenhemel met zijn nevels en sterrenhopen bekijken. Daarnaast worden er doorlopend lezingen gegeven en kunt u terecht met al uw vragen over de sterrenkunde. De toegang is gratis, maar een vrijwillige bijdrage wordt gewaardeerd.

Lezing “Sterrenstof (De oorsprong van materie op Aarde)” door Dr. C. Dijkstra

16 februari 2018  20:00 uur

Alle materie op Aarde, waaronder dat in de lichamen van mens en dier, bestaat uit atomen. Waar komen die atomen eigenlijk vandaan?
In deze presentatie wordt op die vraag ingegaan door middel van een denkbeeldige reis door de ruimte en de tijd. We ontdekken hierbij een nauwe band tussen de geboorte, het leven en de dood van sterren, en de atomen waar wij uit bestaan.
We concluderen dat wij letterlijk uit “sterrenstof” zijn gemaakt.

Rien Dijkstra heeft als sterrenkundige o.a. gewerkt aan het Nederlands Instituut voor Ruimteonderzoek in Utrecht.

De lezing wordt gegeven op vrijdagavond 16 februari om 20:00 uur in de Cees Buining Sterrenwacht in het park Noorderhaven, Perenhout 12, Julianadorp.
Entree: € 5, donateurs €2,50, leden gratis.

Kijkavond “De Maan”

Vrijdag 26 januari 2018  20:00 uur

Op vrijdag 26 januari organiseert de Sterrenkundige Vereniging Zenit een kijkavond. U bent van harte welkom op onze sterrenwacht in het park Noorderhaven te Julianadorp ergens tussen 20:00 en 22:30 uur.

De Maan staat hoog aan de hemel en is half verlicht. Dat zijn ideale omstandigheden om kraters en berggebieden te observeren. Bovendien zullen doorlopend lezingen gegeven worden door leden van Zenit over een aantal boeiende sterrenkundige onderwerpen. U kunt bij ons ook terecht met al uw vragen over de sterrenkunde.

De toegang is gratis.

Lezing “Aardscheerders en Aardrakers” door Paul Wesselius

19 januari 2018  19:30 uur

Op 30 juni 1908 kwam er ‘iets’ neer in Toengoeska in Siberië. Men kon een paar dagen ook ‘s nachts de krant lezen in Nederland als gevolg daarvan. 2000 vierkante km bomen werden geheel tegen de grond geslagen en verschroeid. Dat toonde dramatisch aan dat het zeer gevaarlijk kan zijn als een grote planetoïde op de Aarde stort. (Of het ‘iets’ inderdaad een planetoïde was daar zijn de geleerden het niet over eens. Ik denk dat dat zo was.)

Volgens een wet aangenomen in het Amerikaanse congres moeten de wetenschappers een inventarisatie maken van alle planetoïden, die dicht bij de Aarde zouden kunnen komen. Dat heeft geleid tot de projecten Pan-Starrs en de LSST.

Tenslotte is een enthousiaste groep geleerden bezig om methoden te ontwikkelen om planetoïden, die de Aarde dreigen te raken uit hun koers te brengen. Dat valt nog niet mee.

Paul Wesselius is geboren in 1942 in Amsterdam. Van 1973 tot 2005 heeft hij gewerkt bij wat nu SRON Netherlands Institute for Space Research heet, en wel bij de vestiging in Groningen. Momenteel is hij bezig met de popularisatie van de sterrenkunde en het organiseren van bridgen.

De lezing wordt gegeven op vrijdagavond 19 januari om 19:30 uur in de Cees Buining Sterrenwacht in het park Noorderhaven, Perenhout 12, Julianadorp.
Entree: € 5, donateurs €2,50, leden gratis.